คำว่า “ทิด” กร่อนมาจากคำว่า “บัณฑิต”

คำว่า “บัณฑิต” บาลีเป็น “ปณฺฑิต” (ปัน-ดิ-ตะ) มีความหมายว่า สุขุม, ไตร่ตรอง, รอบรู้, ฉลาด, รู้ทัน, จัดเจน, หลักแหลม, รอบคอบ, ระมัดระวัง, ถี่ถ้วน, ชำนิชำนาญ, ช่ำชอง, ว่องไว, คล่องแคล่ว, มีความสามารถ, มีไหวพริบ, รู้จักคิด, รู้จักเหตุผล

อ่านเพิ่มเติม

"กระจอกงอกง่อย" คำด่าธรรมดา ที่มีรากความหมายไม่ธรรมดา

คำว่า “กระจอกงอกง่อย” เป็นคำด่าที่คุ้นหู แต่เบื้องลึก เบื้องหลัง กลับมีที่มาที่ต่างจากที่หลายคนเข้าใจ จากคำอธิบายลักษณะร่างกายในอดีต ค่อยๆ เปลี่ยนเป็นคำตัดสินคุณค่าคนในสังคมปัจจุบัน 

คุณเคยด่าใครว่า "กระจอก" หรือไม่ ?
 
คุณรู้หรือไม่ ว่าคำนี้มาจากไหน?


“กระจอก”  คือ สำนวนที่ติดปากคนไทยมาตลอด แท้จริงแล้วมีรากอยู่ในพระไตรปิฎก และพูดถึงสิ่ง ที่ไม่มีใครเคยนึกถึง...

อ่านเพิ่มเติม

กึ่งพุทธกาล : เมื่อคำพยากรณ์ไม่ใช่อนาคต แต่คือกระจกส่องปัจจุบัน

เมื่อคนโกงถูกยกย่องเป็นคนเก่ง คนดี ถูกมองว่าอ่อนแอ ความจริงแพ้กระแส และอำนาจไร้ธรรม กำหนดชะตาสังคม คำพยากรณ์ “หลังกึ่งพุทธกาล” จึงไม่ใช่เรื่องลี้ลับของอนาคต แต่คือภาพโลกปัจจุบันที่กำลังทดสอบว่า มนุษย์ยังเหลือศีลธรรมให้ยึดเหนี่ยวหรือไม่

อ่านเพิ่มเติม

หลวงพ่อครับ นรกมีจริงไหมครับ ? Is hell real

วันหนึ่ง มีชายหนุ่มหน้าตาเนิร์ดๆ ถามหลวงพ่ออย่างขึงขังว่า  “หลวงพ่อครับ นรกมีจริงไหมครับ” หลวงพ่อไม่ตอบทันที แต่ยิ้ม แล้วชี้ไปที่โทรศัพท์มือถือในมือเขา  “ถ้าใช้ผิด นั่นแหละนรก แต่ถ้าใช้เป็น นั่นก็เป็นหนทางที่ดี บางทีอาจเป็นตัวช่วยให้ไปสู่ความหลุดพ้นได้เหมือนกัน” 

อ่านเพิ่มเติม

มีทรัพย์คนนับหน้า ตกอับมาคนเดินหนี อ่านนิทานเสี่ยอู๊ดแล้ว ทำให้ได้แง่คิด

  อ่าน "นิทานเสี่ยอู๊ด" แล้วทำให้ได้แง่คิดอย่างหนึ่งว่า  ในวันที่เรามี ทุกคนล้วนใจดีกับเราไปหมด แต่ในวันที่เราหมด ทุกคนอาจใจร้ายกับเรา  เงินซื้อสังคมและความนับถือปลอมๆ ได้ แต่เงินซื้อความจริงใจถาวรจากใครไม่ได้เลย

อ่านเพิ่มเติม

ความรักในผ้าเหลือง และบทเรียนจากจักรวาลไร้รอย อาจตกเป็นเหยื่อของ “สีกาผู้มากบารมี”

ในผ้าเหลืองอาจไม่มีสีแดงของกิเลส แต่ในใจนั้น บางทีโลกียะก็แอบซ่อนอยู่  ราวกับลมหายใจไร้เสียง ... นี่คือ สิ่งที่เราควรตระหนักถึงความจริงของโลกนักบวช  ความรักในผ้าเหลือง อาจตกเป็นเหยื่อของ “สีกาผู้มากบารมี” 

อ่านเพิ่มเติม

ฉัน ไม่ใช่ ฉันท์ | เขียนคำผิดแล้วเห็นว่าไม่เสียหาย คือความล่มสลายของภาษาไทย

คุณมีแรงเขียนคำผิด  ฉันก็มีแรงบอกคำถูก .... 

“ฉัน”    เป็นคำไทย
“ฉันท์”  เป็นคำบาลี  

อ่านเพิ่มเติม

ดิรัจฉานวิชา คืออะไร ?

สาธุ โข สิปฺปกนฺนาม   อปิ ยาทิสกีทิสํ. ----   "... ศิลปะวิทยาการไม่ว่าจะเป็นแขนงใด ๆ  ถ้ารู้จักใช้ให้ถูกเวลาและถูกวิธี  ย่อมสำเร็จประโยชน์ด้วยดีได้โดยแท้ ....  "  

อ่านเพิ่มเติม

เดินธุดงค์ : เรื่องที่ต้องทำความเข้าใจกันใหม่

    เมื่อเห็นพระแบกกลด สะพายบริขาร เดินจากที่หนึ่งไปอีกที่หนึ่ง เรามักเรียกกันว่า  “พระธุดงค์” และเรียกกิริยาที่ประพฤติเช่นนั้นว่า  “เดินธุดงค์”   ใช่หรือไม่ ?  

อ่านเพิ่มเติม

ฤๅษี - ฤาษี สองคำนี้ ใครเห็นความแตกต่างบ้าง ?

ฤๅษี - ฤาษี  สองคำนี้  ถ้าไม่สังเกต ไม่ใส่ใจ และไม่รู้ ก็จะไม่เห็นว่า  “ฤๅษี - ฤาษี” ต่างกันตรงไหน
บาลีวันละคำวันนี้  ตั้งใจเตือนผู้ที่เห็นคำทั้งสองนี้ว่า - คำหน้าเป็น “ฤๅษี”  คำหลังเป็น “ฤาษี”

อ่านเพิ่มเติม

คำว่า การเลี่ยงบาลี คือการกระทำอะไร ?

 คำว่า “บาลี” แปลตามศัพท์ว่า  ๑ “ภาษาที่รักษาพระพุทธพจน์ไว้”  ๒ “ภาษาที่รักษาเนื้อความในศัพท์บาลีที่กล่าวถึงปริยัติธรรมไว้”   ๓ “ภาษาที่เปรียบเหมือนเขื่อนใหญ่ที่มั่นคงของบึงใหญ่เพื่อรักษาน้ำภายในไว้”   ๔ “ถ่องแถวแห่งวจนประพันธ์ที่ยิ่งใหญ่”

อ่านเพิ่มเติม

อย่า "ประมาณ" กันพร่ำเพรื่อ

“ประมาณ” เป็นรูปคำสันสกฤต คำนี้บาลีเป็น “ปมาณ” อ่านว่า ปะ-มา-นะ แปลตามศัพท์ว่า “การนับ” “วิธีอันเขานับ”  ในภาษาไทย พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.๒๕๕๔ บอกไว้ว่า .....

อ่านเพิ่มเติม

กรวดน้ำ คืออะไร ?

การกรวดน้ำไม่ใช่เป็นขั้นตอนการทำให้บุญสำเร็จผลดังที่มักเข้าใจผิด ๆ บุญทุกอย่าง เมื่อทำเสร็จก็สำเร็จเป็นบุญทันที ไม่ใช่ต้องกรวดน้ำก่อนจึงจะสำเร็จเป็นบุญ เพราะฉะนั้น ทำบุญแล้ว ไม่ต้องกรวดน้ำก็เป็นบุญหรือได้บุญเรียบร้อยแล้ว

อ่านเพิ่มเติม

อภิชนาธิปไตย (Aristocracy) คืออะไร ? | #บาลีวันละคำ

    อภิชนาธิปไตย (Aristocracy) เป็นรูปแบบการปกครอง ที่อำนาจอยู่ในมือของ กลุ่มบุคคลชั้นสูง หรือกลุ่มชนชั้นนำ ซึ่งมักเป็นกลุ่มที่มีฐานะทางเศรษฐกิจ สังคม หรือการเมืองที่โดดเด่นกว่าคนทั่วๆ ไป

อ่านเพิ่มเติม

ยุคนี้ เป็นยุคที่ คนทำผิดศีล ผิดธรรม กลายเป็นเรื่องปกติ

.... คนหลงไปกับมายาของโลก ถูกโลกย้อม จนไม่มีโอกาสได้ตื่นขึ้น   การเข้าถึงความสุขที่แท้จริง ที่อยู่ภายในใจของเราเป็นปกติอยู่แล้ว ไม่ได้อยู่ภายนอกที่ใหนเลย อยู่ภายในใจของเราทุกคน พวกเราลองมองดูสิ .... ? 

อ่านเพิ่มเติม

พุทธทำนาย หลังกึ่งพุทธกาล

คำทำนายของตถาคตนี้ ย่อมยังเวไนยสัตว์ ให้ตั้งอยู่ในความไม่ประมาท ผู้ใดรู้แล้วไม่เชื่อ นับว่าเป็นกรรมของสัตว์ ที่ต้องสิ้นสุดไปตามกรรมชั่วของตน ผู้ใดปรารถนารอดพ้นจากภัยพิบัติ ให้รักษาศีล 5 ประการ ....

อ่านเพิ่มเติม

อย่าใช้ภาษาธรรม กับเรื่องเลว ๆ ความหมายที่แท้ คำว่า "ร่วมสังฆกรรม"

       ครั้งหนึ่งนานมาแล้ว หนังสือพิมพ์ชื่อดัง ฉบับหนึ่ง เสนอข่าวอาชญากรรม โดยใช้ข้อความในข่าวว่า  “ชายโฉดร่วมสังฆกรรมข่มขืนหญิงสาว”  (( **ข้อความอาจไม่ตรงตามนี้ทุกตัวอักษร แต่ได้ความว่า การที่ผู้ชายหลายคนร่วมกันข่มขืนหญิงสาว ผู้เขียนข่าวใช้คำว่า “ร่วมสังฆกรรม” ))

"ร่วมสังฆกรรม"
อย่าใช้ภาษาธรรมกับเรื่องเลว ๆ

อ่านเพิ่มเติม

พระพุทธปฏิมา อุปมาเหมือน อุปกรณ์ฝึกว่ายน้ำ

“อินทรีย์” ของมนุษย์ แต่ละคนมีไม่เท่ากัน บางคนระลึกถึงพระพุทธคุณได้ โดย "สติปัญญาล้วนๆ"  บางคนต้องอาศัยผู้แนะนำ หรืออาศัยบางสิ่งบางอย่างเป็นสื่อชักจูง   พระพุทธปฏิมาจึงเป็นประโยชน์แก่ ผู้มีอินทรีย์ยังไม่แก่กล้า ใช้เป็น "สื่อระลึกถึง" 

อ่านเพิ่มเติม

อุทาหรณ์จากของกรณี "ราม พมจัน" ผู้เคยได้รับฉายา "ยุวพุทธแห่งเนปาล"

....  โลกนี้มันโหดร้ายต่อทุกคนที่เป็นเหยื่อ โดยไม่มีข้อยกเว้น แต่โลกนี้ยังสวยงามเสมอ สำหรับคนที่มี ตบะ ... 

~ สุวินัย ภรณวลัย

อุทาหรณ์จากของกรณี "ราม พมจัน"
ผู้เคยได้รับฉายา "ยุวพุทธแห่งเนปาล"

... "พมจัน" เกิดในปี ค.ศ 1990 เขาเป็นลูกชาวนา เป็นบุตรคนที่ 3 จาก 5 คน อาศัยอยู่ที่รัตนปุรี ประเทศเนปาล

อ่านเพิ่มเติม

เสรีภาพ ที่ตามใจกิเลส คือเสรีภาพที่อันตรายที่สุด

ข้อความต่อไปนี้ คือ ข้อเขียน ที่ถอดความมาจาก บทเทศน์ ของ ท่านพุทธทาสภิกขุเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๑๓ หรือ เมื่อ ๕๓ ปีก่อน ... ชื่อเรื่อง 'เสรีภาพที่เป็นอันตรายที่สุด' เป็นบทความร่วมสมัย เพื่อเตือนสติสังคม ณ เวลานี้ ที่กำลังจะป่วย หรือ หากป่วยแล้ว ก็อาจจะพลิกฟื้นกลับมาได้

อ่านเพิ่มเติม