ช่วงหลายปีที่ผ่านมา ผมเชื่อว่าคนรุ่นก่อนๆ จำนวนไม่น้อย มีความรู้สึกที่คล้ายกัน คือ... เรารู้สึกว่า เด็กยุคนี้ เขาเครียดง่าย เหนื่อยง่าย กดดันง่าย และมีข่าวเรื่องซึมเศร้า หรือการทำร้ายตัวเองมากขึ้น ??
นักจิตวิทยาสังคมอย่าง Jonathan Haidt เป็นหนึ่งในหลายคน ที่ตั้งข้อสังเกตเรื่องนี้อย่างจริงจัง เขาเสนอว่า คนที่เติบโตหลังยุคสมาร์ตโฟน (ประมาณหลังปี ค.ศ. 1995) มีแนวโน้มเผชิญปัญหาสุขภาพจิตมากขึ้น โดยเฉพาะหลังปี ค.ศ. 2012 ซึ่งเป็นช่วงที่โซเชียลมีเดีย เข้ามาอยู่ในชีวิตประจำวันเต็มตัว !!
ตัวเลขในต่างประเทศบอกอะไรเรา ?
ในสหรัฐฯ และหลายประเทศทางตะวันตก มีข้อมูลว่า ....
อัตราภาวะซึมเศร้า และความวิตกกังวลในวัยรุ่นเพิ่มขึ้นหลังปี ค.ศ. 2012 อย่างชัดเจน โดยเฉพาะในเด็กผู้หญิง
และช่วงเวลาเดียวกันนั้นเอง ที่แพลตฟอร์มอย่าง Facebook , Instagram และ TikTok กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน ที่ไม่ใช่แค่เครื่องมือสื่อสาร แต่เป็นพื้นที่สร้างตัวตน เปรียบเทียบ และวัดคุณค่าของตัวเอง ....
แน่นอน ยังมีนักวิจัยอีกจำนวนหนึ่งที่บอกว่า
โซเชียลมีผลจริง แต่อาจจะไม่ใช่คำอธิบายทั้งหมดครับ
โซเชียลมีเดีย มันอาจเป็น “ตัวเร่ง” มากกว่า “ต้นเหตุเดียว”
แล้วในประเทศไทยล่ะ ว่าอย่างไร ?
ในบ้านเราเอง หน่วยงานอย่าง กรมสุขภาพจิต และ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ
ก็แน่นอนครับ ผลรายงานมีแนวโน้มคล้ายกันว่า
วัยรุ่นมีระดับความเครียด และภาวะซึมเศร้าสูงขึ้น และการกลั่นแกล้งออนไลน์ ก็เพิ่มขึ้นตามการใช้โซเชียล
แต่...ถ้าเราจะโทษโซเชียลอย่างเดียว ก็คงง่ายเกินไป...
เด็กยุคนี้โตมากับ....การแข่งขันที่เข้มข้นกว่า
ความไม่มั่นคงทางเศรษฐกิจ
ข่าวสารมากมายที่ถาโถมทุกวัน
และมาตรฐานความสำเร็จที่ถูกยกสูงโดยภาพในออนไลน์
พูดตรงๆ คือ โลกของเขาไม่ได้เบากว่าโลกของเรา
สิ่งที่เปลี่ยนจริงๆ อาจไม่ใช่ “ความอ่อนแอ”
- คนรุ่นก่อน เปรียบเทียบตัวเองกับเพื่อนในห้องเรียน
- คนรุ่นนี้ เปรียบเทียบกับคนทั้งโลก ตลอด 24 ชั่วโมง ...
- คนรุ่นก่อนล้มเหลวแล้วจบในวงแคบๆ
- คนรุ่นนี้ล้มเหลวแล้วอาจถูกบันทึก แชร์ และขยายซ้ำได้ไม่รู้จบ...
คำว่า
- คาดหวังเกิน
- เครียดเกิน
- ดีใจเกิน
- เสียใจเกิน
- เปรียบเทียบเกิน
แต่อาจเพราะ ระบบรอบตัวมัน “เร่งเกิน”
แต่ก็ไม่ควรโรแมนติไซส์ ความลำบากของรุ่นเรา
คนรุ่นก่อนชอบพูดว่า “สมัยฉันลำบากกว่าเยอะ ยังผ่านมาได้” ....คำถาม ...
ผ่านมาได้แบบไหน ?
หลายคนผ่านมาด้วยการกดทับความรู้สึก ...
หลายคนไม่เคยได้พูดเรื่องสุขภาพจิต ...
หลายคนเจ็บแต่เงียบ ...
ก็... ทุลักทุเล พอสมควรเลยนะครับ
ในอีกมุมหนึ่ง คนรุ่นหลังปี ค.ศ. 1995 กล้าพูดเรื่องอารมณ์ กล้าขอความช่วยเหลือ และไม่ยอมรับความรุนแรงบางอย่างที่รุ่นเราถูกสอนให้ทน ...
นั่นอาจไม่ใช่ความอ่อนแอ
แต่มันคือ ความเปลี่ยนแปลงของมาตรฐานทางสังคม
สรุปแบบคนรุ่นก่อนที่พยายามเข้าใจ
✅ ใช่
แนวโน้มปัญหาสุขภาพจิต ในคนรุ่นหลังยุคสมาร์ตโฟนเพิ่มขึ้นจริงในหลายๆประเทศ และประเทศไทยก็มีสัญญาณไปทางเดียวกัน
✅ ใช่
โซเชียลมีเดียมีบทบาทไม่น้อย
❌ ไม่ใช่
คำอธิบายทั้งหมดของโลกที่ซับซ้อน ...
ถ้าจะมองอย่างยุติธรรมที่สุด
คนรุ่นนี้ไม่ได้อ่อนแอกว่า
เขาแค่เติบโต ในโลกที่เสียงดัง และกดดันกว่าที่เราเคยเจอ
และบางที หน้าที่ของคนรุ่นก่อน อาจไม่ใช่การตัดสิน
แต่เป็นการทำความเข้าใจว่า โลกของเขาหนักแบบไหน
ก่อนจะสรุปว่า เขาแบกไม่ไหว
สุดท้ายแล้ว
ประเด็นนี้อาจไม่ใช่คำถามว่า
“เจนนี้อ่อนแอไหม”
แต่อาจเป็นคำถามว่า
“โลกที่เราให้เขาโต มันโหดขึ้นแค่ไหน”
ถ้าเราเคยภูมิใจที่ตัวเองผ่านความลำบากมาได้
บางที เราอาจต้องยอมรับด้วยว่า
ความลำบากในยุคของเรา กับยุคของเขา มันคนละรูปแบบ
การยืนอยู่เฉย ๆ โดยไม่แตกสลาย
บางทีก็ถือว่าเก่งแล้ว ....
ในอีกมุมหนึ่ง คนรุ่นหลังปี ค.ศ. 1995 กล้าพูดเรื่องอารมณ์ กล้าขอความช่วยเหลือ และไม่ยอมรับความรุนแรงบางอย่างที่รุ่นเราถูกสอนให้ทน ...
นั่นอาจไม่ใช่ความอ่อนแอ
แต่มันคือ ความเปลี่ยนแปลงของมาตรฐานทางสังคม
สรุปแบบคนรุ่นก่อนที่พยายามเข้าใจ
✅ ใช่
แนวโน้มปัญหาสุขภาพจิต ในคนรุ่นหลังยุคสมาร์ตโฟนเพิ่มขึ้นจริงในหลายๆประเทศ และประเทศไทยก็มีสัญญาณไปทางเดียวกัน
✅ ใช่
โซเชียลมีเดียมีบทบาทไม่น้อย
❌ ไม่ใช่
คำอธิบายทั้งหมดของโลกที่ซับซ้อน ...
ถ้าจะมองอย่างยุติธรรมที่สุด
คนรุ่นนี้ไม่ได้อ่อนแอกว่า
เขาแค่เติบโต ในโลกที่เสียงดัง และกดดันกว่าที่เราเคยเจอ
และบางที หน้าที่ของคนรุ่นก่อน อาจไม่ใช่การตัดสิน
แต่เป็นการทำความเข้าใจว่า โลกของเขาหนักแบบไหน
ก่อนจะสรุปว่า เขาแบกไม่ไหว
สุดท้ายแล้ว
ประเด็นนี้อาจไม่ใช่คำถามว่า
“เจนนี้อ่อนแอไหม”
แต่อาจเป็นคำถามว่า
“โลกที่เราให้เขาโต มันโหดขึ้นแค่ไหน”
ถ้าเราเคยภูมิใจที่ตัวเองผ่านความลำบากมาได้
บางที เราอาจต้องยอมรับด้วยว่า
ความลำบากในยุคของเรา กับยุคของเขา มันคนละรูปแบบ
- คนรุ่นก่อนโตมาในโลกที่เงียบกว่า
- คนรุ่นหลังโตมาในโลกที่ดังตลอดเวลา
การยืนอยู่เฉย ๆ โดยไม่แตกสลาย
บางทีก็ถือว่าเก่งแล้ว ....
ฝากกลอนนุ่มๆ ให้น้องคนรุ่นใหม่นะครับ
โลกวันนี้ อาจหมุนเร็วกว่าเก่า
เสียงรอบตัว เร้าใจจนเหนื่อยล้า
ถ้าวันไหน ใจเธอสั่นขึ้นมา
อย่าเพิ่งโทษตัวเองว่าอ่อนแอ
ไม่มีใครยืนมั่นได้ทุกครั้ง
ไม่มีใครไม่พลาดเลยสักครา
ขอเพียงยังเชื่อในคุณค่าของตนเรื่อยมา
แค่นั้นก็พอแล้ว… สำหรับการเติบโต
#ประเทือง ปราบศัตรูพืช
Brain Rot Emergency: These Internal Documents Prove They’re Controlling You!
🎥 บทสัมภาษณ์ของ Jonathan Haidt นักจิตวิทยาสังคม ผู้ศึกษาผลกระทบของสมาร์ตโฟนและโซเชียลมีเดียต่อสุขภาพจิตเยาวชนโดยตรง คลิปนี้ช่วยอธิบายภาพรวมของงานวิจัยที่ถูกพูดถึงในบทความนี้อย่างชัดเจน
🎥 บทสัมภาษณ์ของ Jonathan Haidt นักจิตวิทยาสังคม ผู้ศึกษาผลกระทบของสมาร์ตโฟนและโซเชียลมีเดียต่อสุขภาพจิตเยาวชนโดยตรง คลิปนี้ช่วยอธิบายภาพรวมของงานวิจัยที่ถูกพูดถึงในบทความนี้อย่างชัดเจน
บทความอื่นๆ ที่คุณอาจสนใจ
