มาตรา 17 ในรัฐธรรมนูญ พ.ศ.2502
คือ ... เครื่องมือพิเศษของจอมพลสฤษดิ์
ธนะรัชต์ ที่ใช้แก้วิกฤตการเมือง จัดระเบียบสังคม และวางรากฐานเศรษฐกิจไทย
ในประวัติศาสตร์การเมืองไทย มีช่วงเวลาหนึ่งที่เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ และยังคงถูกตั้งคำถามจนถึงปัจจุบัน นั่นคือยุคสมัยของจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ กับการนำ "เครื่องมือพิเศษ" ที่ชื่อว่า มาตรา 17 มาใช้ในการบริหารประเทศ
จุดเริ่มต้นจาก "ทางตัน" ทางการเมือง
ย้อนกลับไปในปี พ.ศ. 2501 ในสมัยรัฐบาลจอมพลถนอม กิตติขจร ประเทศไทยต้องเผชิญกับวิกฤตการณ์ "ทางตัน" ทั้งจากภายในและภายนอก ...
- ศึกภายใน ส.ส. พรรครัฐบาล มีการต่อรองตำแหน่งรัฐมนตรีและงบประมาณเพื่อแลกกับการโหวตผ่านร่างกฎหมายต่าง ๆ
- ศึกภายนอก การถูกวิพากษ์วิจารณ์นโยบายต่างประเทศอย่างรุนแรงจากกลุ่มนักการเมืองฝ่ายซ้าย
สภาวะดังกล่าว ทำให้การบริหารราชการแผ่นดินเป็นอัมพาต จอมพลสฤษดิ์ จึงตัดสินใจเข้าควบคุมสถานการณ์ในวันที่ 20 ตุลาคม พ.ศ. 2501 โดยการยุบสภาและยกเลิกรัฐธรรมนูญฉบับเดิม เพื่อยุติปัญหาการต่อรองทางการเมือง
มาตรา 17 อำนาจเบ็ดเสร็จเพื่อความสงบ
ต่อมา ในรัฐธรรมนูญฉบับปี พ.ศ. 2502 ได้มีการบรรจุ มาตรา 17 ซึ่งให้อำนาจเบ็ดเสร็จแก่เด็ดขาดแก่นายกรัฐมนตรี ในการสั่งการเพื่อระงับยับยั้งการกระทำที่เป็นบ่อนทำลายความสงบเรียบร้อย โดยให้ถือว่าคำสั่งนั้น “ชอบด้วยกฎหมาย”
ทางด่วนสู่การพัฒนา
เหรียญอีกด้านของมาตรา
17
แม้ในมุมหนึ่ง มาตรา 17 จะถูกมองว่าเป็นอำนาจที่ไม่เป็นประชาธิปไตย แต่ในอีกมุมหนึ่ง มันถูกเปรียบเสมือน "ทางด่วนการพัฒนา" ที่ทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วในหลายด้าน
- การจัดระเบียบสังคม .... มีการกวาดล้างแก๊งอันธพาลและปราบปรามแหล่งค้าฝิ่นอย่างเด็ดขาด ทำให้บ้านเมืองสงบสุขขึ้นทันตา
- การควบคุมค่าครองชีพ.... ใช้อำนาจพิเศษควบคุมราคาสินค้า ไม่ให้พ่อค้าเอารัดเอาเปรียบประชาชน
- การวางรากฐานประเทศ .... ก่อสร้างโครงการขนาดใหญ่ได้ทันทีโดยไม่ต้องผ่านกระบวนการที่ยืดเยื้อ เช่น การสร้างถนนมิตรภาพ การขยายไฟฟ้าและน้ำประปาสู่ต่างจังหวัด และการก่อตั้งสภาพัฒน์เพื่อวางแผนเศรษฐกิจระยะยาว
บทสรุปและข้อคิด
เนื้อหาในคลิป ไม่ได้มุ่งหวังจะบอกว่า การหยุดชะงักของประชาธิปไตยเป็นเรื่องดี หรืออำนาจพิเศษเป็นสิ่งที่ถูกต้องเสมอไป .... แต่เป็นการชวนให้ขบคิดว่า กติกาหรือรัฐธรรมนูญอาจไม่จำเป็นต้องมีความซับซ้อน หรือมีทฤษฎีที่สวยหรูเสมอไป หากเพียงแต่ "ผู้ใช้ภูมิอำนาจ" มีความตั้งใจที่แน่วแน่ในการแก้ปัญหาและวางรากฐานเพื่อประโยชน์สูงสุดของประชาชน
ท้ายที่สุดแล้ว
รัฐธรรมนูญ อาจเป็นได้ทั้งเครื่องมือแห่งอำนาจ
และทางออกของปัญหา ขึ้นอยู่กับว่า
มันถูกนำไปใช้ เพื่อใครและเพื่อสิ่งใด
