“ขโมยไก่ไม่ได้ ยังเสียข้าวสารอีกกำมือ”
สำนวนนี้มีที่มาจากสำนวนจีน คือ 偷雞不成蝕把米 (tōu jī bù chéng shí bǎ mǐ)
偷雞 (tōu jī): ขโมยไก่
不成 (bù chéng): ไม่สำเร็จ
蝕 (shí): เสีย, สูญเสีย
把米 (bǎ mǐ): ข้าวสารกำมือหนึ่ง
💡 สำนวนจีน นี้ มีความหมายว่า
ตั้งใจจะทำอะไรอย่างหนึ่ง เพื่อหวังผลกำไรหรือผลประโยชน์ ผลที่ได้ ไม่เพียงแต่ไม่สำเร็จตามที่ตั้งใจไว้เท่านั้น ยังต้องสูญเสียสิ่งที่ตัวเองมีอยู่ไปอีกด้วย (ทั้งเสียเวลา เสียแรง หรือเสียทรัพย์)
✅ สำนวนจีนนี้ หากเทียบได้กับสำนวนไทย ก็คล้ายกับคำที่ว่า "จับปลาสองมือ" ที่หมายถึงการหวังจะได้ทั้งสองอย่างในเวลาเดียวกัน แต่สุดท้ายก็ไม่ได้อะไรเลย .... หรืออาจจะคล้ายกับสำนวน "เสียน้อยเสียยาก เสียมากเสียง่าย" ในแง่ของการลงมือทำแล้วทำให้เกิดความสูญเสียตามมา
*ประวัติสำนวน - 偷雞不成蝕把米 - "ขโมยไก่ไม่ได้ ยังเสียข้าวสารอีกกำมือ"
ถือเป็นหนึ่งในสุภาษิตจีนที่กำเนิด จากวิถีชีวิตชาวบ้านในชนบทจีนในสมัยโบราณ ช่วงที่ผู้คนเลี้ยงไก่ไว้ตามบ้าน ในสังคมเกษตรกรรมของจีน ไก่ถือเป็นทรัพย์สินเล็กๆ ที่มีค่า ส่วน “ข้าวสาร” คือผลผลิตสำคัญ เปรียบเหมือนทรัพย์ที่ต้องใช้แรงทำงานหนักกว่าจะได้มา จึงไม่น่าแปลกที่เรื่องราว “ขโมยไก่” ปรากฏอยู่ในนิทานหรือคำสอนพื้นบ้านหลายพื้นที่ เช่น
- มณฑลเจียงซู
- มณฑลเจ้อเจียง
- มณฑลอันฮุย
ในหลายชุมชน จะมีการเล่าถึง หัวขโมย ที่เอาข้าวไปโปรยล่อไก่ แต่ไก่ไม่มากินหรือบินหนี เสียทั้งแรงและข้าวสาร ทำให้เกิดวลีล้อเลียนที่กลายมาเป็นสุภาษิตในภายหลัง สำนวนนี้จึงสะท้อนทั้งวิธีชีวิตจริง และค่านิยมทางศีลธรรมของสังคมจีนยุคเก่าได้อย่างชัดเจน
สำนวนนี้มักเชื่อมโยงกับ แนวคิดจีน ที่สำคัญ ว่า 因小失大 (อินเสี่ยวซื้อต้า) แปลว่า “เพราะเห็นแก่ของเล็กน้อยจนทำให้เสียของใหญ่กว่า” จึงสื่อถึงบทเรียนว่า ความโลภ , ความคิดสั้น , หรือการหวังผลโดยไม่คำนึงถึงความเสี่ยง .... จะนำไปสู่ความสูญเสียมากกว่าผลประโยชน์ที่ตั้งใจจะได้
สำนวนจีน “ขโมยไก่ไม่ได้ ยังเสียข้าวสารอีกกำมือ”
จึงเป็นมากกว่าวลีสอนใจ แต่เป็นภาพสะท้อนสังคมจีนโบราณ ยุคที่ข้าวสาร คือความเหนื่อยยาก และไก่คือทรัพย์สินมีค่า พร้อมถ่ายทอดคติสากลที่ไม่เคยเก่า ที่ว่า... คนที่ “หวังได้มาก ด้วยวิธีผิด” มักจบลงด้วย “เสียของที่มีอยู่เดิม”
การทำสิ่งผิด หรือสิ่งไม่ชอบ ... ด้วยหวังผลประโยชน์ แต่จบลงด้วยความเสียหายมากกว่าเดิม ไม่ว่าจะเป็นเงิน เวลา ชื่อเสียง หรือความน่าเชื่อถือ เพราะความโลภ มักทำให้คนไม่ประเมินความเสี่ยง และมักเร่งรีบจนมองไม่เห็นผลเสียที่ตามมา
หนังสือแนะนำ
