8/21/67

ที่มาของชื่อ โรคฝีดาษลิง หรือ ฝีดาษวานร Mpox (Monkeypox)

    ฝีดาษวานร พบและรายงานครั้งแรก เป็นการระบาดในลิง ที่เลี้ยงไว้ในห้องทดลอง ลิงมีอาการ และแยกเชื้อได้ในกลุ่มของฝีดาษ (poxvirus)  จึงเรียกว่า ฝีดาษลิง (Monkeypox) เมื่อกว่า 60 ปีที่แล้ว




     จนกระทั่งอีก 10 กว่าปีต่อมา หรือ เมื่อปี 2513 พบโรคนี้ในมนุษย์ที่ ในสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก ผู้ป่วยคนแรกเป็นเด็กชายอายุ 9 ปี และมีรายงานการตรวจพบผู้ป่วยจากแถบแอฟริกากลางและแอฟริกาตะวันตกเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ใน 11 ประเทศในทวีปแอฟริกา ได้แก่ เบนิน, แคมารูน, สาธารณรัฐแอฟริกากลาง, สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก, กาบอง, ไอวอรีโคสต์, ไลบีเรีย, สาธารณรัฐคองโก, เซียร์ราลีโอน และซูดานใต้

    สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก ไม่ทราบแน่ชัดว่าติดมาจากสัตว์ใด และก็พบเรื่อยมา ต่อมาจึงเข้าใจว่าสัตว์นำโรค น่าจะเป็นสัตว์ตระกูลฟันแทะ หรือหนู และสามารถติดต่อระหว่างคนสู่คนได้ 

    การตั้งชื่อ ฝีดาษลิง หรือฝีดาษวานร เหตุก็เพราะว่า โรคนี้ถูกค้นพบครั้งแรก  ในลิง แต่ความเป็นจริง การติดต่อสู่คน  ไม่ทราบว่าเป็นสัตว์ชนิดใด  น่าจะเป็นสัตว์ในตระกูลฟันแทะ  

   ในระยะหลังนี้องค์การอนามัยโลกเอง จะตั้งชื่อโรคที่เกิดจากไวรัส หรือโรคอุบัติใหม่ จะไม่ใช้ชื่อ สถานที่ , สัตว์นำโรค หรือ ชื่อบุคคล มาตั้งเป็นชื่อโรค  เพราะจะทำให้เกิด  "บาดแผล" ต่อสิ่งนั้น หรือแนวคิดทัศนคติทางลบต่อสิ่งนั้นๆ  

   องค์การอนามัยโลกจึงตั้งชื่อว่า “Mpox” 

   สำหรับประเทศไทย ผู้ที่ตั้งชื่อว่าฝีดาษวานร คือ ศาสตราจารย์นายแพทย์ประเสริฐ ทองเจริญ


ขอบคุณข้อมูลโดย :  

ศาสตราจารย์ นายแพทย์ ยง ภู่วรวรรณ
ศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก
คณะแพทย์ศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
21 สิงหาคม 2567


ข้อมูลเพิ่มเติม 

ข้อเท็จจริงสำคัญ

  • วัคซีนที่ใช้ระหว่างการดำเนินการตามแผนการกำจัดโรคฝีดาษ (smallpox) สามารถป้องกันโรคฝีดาษวานรได้ด้วย มีการพัฒนาวัคซีนชนิดใหม่หลายชนิดและมีวัคซีนชนิดหนึ่งได้รับอนุมัติให้ใช้ป้องกันโรคฝีดาษวานร
  • เกิดจากไวรัสฝีดาษวานร (monkeypox virus) ซึ่งเป็นไวรัสในสกุล Orthopoxvirus ของวงศ์ Poxviridae
  • ปกติฝีดาษวานรเป็นโรคที่หายได้เอง ระยะแสดงอาการตั้งแต่ 2 ถึง 4 สัปดาห์ แต่อาการรุนแรงก็อาจเกิดขึ้นได้ เมื่อไม่นานนี้ อัตราการป่วยตาย (case fatality ratio) อยู่ที่ประมาณร้อยละ 3-6
  • การแพร่เชื้อสู่มนุษย์ของโรคฝีดาษวานรเกิดขึ้นจากการสัมผัสใกล้ชิดกับคนหรือสัตว์ติดเชื้อหรือการสัมผัสวัสดุปนเปื้อนเชื้อไวรัส
  • โรคฝีดาษวานรสามารถแพร่เชื้อจากคนสู่คนผ่านการสัมผัสรอยโรคบนผิวหนัง ของเหลวในร่างกาย ละอองน้ำจากการหายใจ และวัสดุที่ปนเปื้อน เช่น ปลอกหมอนหรือผ้าปูที่นอน
  • ฝีดาษวานรเป็นโรคติดต่อจากสัตว์สู่คนที่เกิดจากเชื้อไวรัส ซึ่งส่วนใหญ่เกิดขึ้นในบริเวณพื้นที่ป่าฝนเขตร้อนแถบแอฟริกากลางและแอฟริกาตะวันตก และบางครั้งมีโอกาสแพร่กระจายไปยังภูมิภาคอื่น
  • ยาต้านไวรัสที่พัฒนาสำหรับการรักษาโรคฝีดาษได้รับอนุมัติให้ใช้รักษาโรคฝีดาษวานรด้วย
  • อาการที่สังเกตได้ของโรคฝีดาษวานรคล้ายลักษณะอาการของโรคฝีดาษ ซึ่งเป็นการติดเชื้อไวรัสในสกุล orthopoxvirus เหมือนกัน ซึ่งมีประกาศว่าถูกกำจัดไปจนหมดสิ้นทั่วโลกเมื่อปี 2523 โรคฝีดาษวานรติดต่อได้ยากกว่าโรคฝีดาษและทำให้เกิดภาวะเจ็บป่วยที่รุนแรงน้อยกว่า
  • โดยทั่วไป ลักษณะอาการของโรคฝีดาษวานรมีดังนี้ มีไข้ ผื่นแดง และต่อมน้ำเหลืองโต และอาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนทางการแพทย์ตามมา

ผู้ที่ตั้งชื่อว่าฝีดาษวานร คือ ศาสตราจารย์นายแพทย์ประเสริฐ ทองเจริญ

1 ใน 10 แพทย์ต้นแบบแห่งมหาวิทยาลัยมหิดล
ศาสตราจารย์นายแพทย์ประเสริฐ ทองเจริญ


โรคฝีดาษวานร (Monkeypox) 30 May 2022 โดย 





ขับเคลื่อนโดย Blogger.

 
miscthailand